Depresja u dzieci i młodzieży – co powinniśmy wiedzieć?

Problem depresji nie dotyka jedynie osób dorosłych, ale również dzieci i młodzież.

Badania ujawniają, że na depresje cierpi 1% dzieci przedszkolnych powyżej 2 lub 3 roku życia, 2% to dzieci w grupie wiekowej 6-12 lat, natomiast 20% to nastolatkowie.

Rozpoznanie depresji u najmłodszych nie jest łatwe, ze względu na podobieństwo objawów do zachowań i emocji towarzyszącym dzieciom w okresie dorastania, a nawet innych zaburzeń. U nastolatków zaburzenia depresyjne charakteryzują się również odczuwaniem złości, eskalacją niezadowolenia, stanem ogólnego rozdrażnienia, wycofaniem społecznym czy zmianami apetytu. Charakterystyczne zachowania dziecka, które mogą być następstwem zaburzeń depresyjnych to m.in.: drażliwość, spowolnienie lub pobudzenie psychoruchowe, postawa wycofana również rzutująca na relacje dziecka z rówieśnikami, czy trudności w nauce.

U małych dzieci powiązane z depresją ryzyko samobójcze rzadko ewaluuje w konkretne plany czy próbę „s” (próba samobójcza). Natomiast u nastolatków prawdopodobieństwo ryzyka samobójczego jest dużo wyższe.

Objawy depresji u dorosłych jak i u dzieci są podobne m. in. pojawia się smutek, rezygnacja z zainteresowań, dotychczasowych aktywności, które wcześnie przynosiły dziecku radość, niska samoocena, nadmierne poczucie winy, trudności z koncentracją, uwagą, a także utrzymujące się przez pewien czas trudności z zasypianiem.

Coraz częściej na depresje zaczynają chorować tzw. „grzeczne dzieci”, które dążą do osiągnięcia wyższych celów. Chcą czuć się wyróżnione, „lepsze”, docenione i poniekąd mogą ukrywać swoje objawy, które są niewidoczne dla rodziców. Ich trudności biorą się również z rozbieżności w kontekście stawianych sobie wymagań a możliwości.

Przyczyną występowania depresji u dzieci i młodzieży mogą być czynniki biologiczne (genetyka) lub zdarzenie zewnętrzne (sytuacja społeczna), które zapoczątkuje pojawienie się kryzysu psychicznego.

Leczenie depresji dzieci i młodzieży jest połączeniem farmakoterapii z psychoterapią, podobnie jak w przypadku osób dorosłych. W oddziaływaniu terapeutycznym ważną rolę odgrywają rodzice, ponieważ ich działania powinny mieć na celu przede wszystkim wsparcie dziecka poprzez prowadzone rozmowy m. in.: dotyczące odczuwanych emocji, poczucia samotności, czy obniżonej samooceny dziecka. Rodzic w sytuacji, gdy jego dziecko jest dotknięte zaburzeniem depresyjnym powinien być czujny na kierowane do niego słowa przez dziecko np. dotyczące sensu życia, czy umierania, które mogą sygnalizować zamiar podjęcia próby samobójczej. W takiej sytuacji podstawą działania jest kontakt ze specjalistą.

Zachowania trudne prezentowanie przez dziecko, gdy jest dotknięte depresją nie są związane z jego charakterem, lenistwem, czy popełnionymi przez rodzica błędami wychowawczymi, a poważną chorobą, która każdego dnia powoduje cierpienie ich dziecka poprzez wykonywane przez nie zadania dnia codziennego.

Autorką artykułu jest mgr Magdalena Orzechowska-Siara,
psycholog kliniczny, kurator społeczny, pedagog