Wakacje to czas beztroski, a ich zakończenie wiąże się z powrotem do szkoły. To moment pełen emocji tych pozytywnych, jak i negatywnych. Emocje te towarzyszą rozpoczęciu nowego etapu edukacji, powstawaniu nowych relacji interpersonalnych, ale przede wszystkim adaptacji. Pojawiający się u dziecka wachlarz emocji, od poczucia niepewności, lęku czy stresu, strachu, smutku, zniechęcenia, złości, aż po radość i ekscytację jest składową procesu przystawania.
By czas adaptacji był jak najmniej stresujący ważnym jest by zrozumieć ten proces, w którym to dziecko przyswaja nowe środowisko, poznaje nowe osoby (nauczycieli, rówieśników), reguły, obowiązki oraz rytm dnia. To moment, w którym musi sprostać stawianym mu wyzwaniom emocjonalnym, społecznym i poznawczym. Szczera, wspierająca rozmowa w tym czasie pomoże dziecku wyrazić takie emocje jak lęk i obawy związane z nową sytuacją szkolną, a także rozładować towarzyszące mu emocje. Ten czas wymaga od rodzica wyrozumiałości oraz otwartości na emocje i potrzeby małego człowieka. Więź emocjonalna z dzieckiem, poprawne relacje rodzinne, bliski kontakt to jedne z czynników, które chronią dziecko. Wpływają nie tylko na jego rozwój, ale także stanowią granice przed ryzykownymi zachowaniami małoletniego w szczególności dotyczą stosowania przemocy rówieśniczej czy sięgania po używki. Powrót do szkoły to sytuacja pełna wyzwań i trudna dla dziecka. Wymaga niekiedy zmiany rutyny, organizacji czasu w przystosowaniu się do powakacyjnej rzeczywistości szkolnej. Nagłe zmiany w porządku dnia, obawy związane z nauką, a także presja towarzysząca spotkaniu z rówieśnikami mogą wywołać silne poczucie niepokoju. Pojawiający się stres wynika z niepewności związanej z nową sytuacją, dlatego stopniowe przygotowywanie dziecka do zmian edukacyjnych nie zaszkodzi, a może wręcz okazać się metodą na zminimalizowanie jego obaw. Rodzic wspólnie z dzieckiem może nauczyć się różnych metod, które pomogą zmniejszyć pojawiające się napięcie i stres przed powrotem do szkoły, bądź już w trakcie adaptacji. Ćwiczenia oddechowe, medytacja, czy relaksacja mogą przynieść ulgę w momentach zwiększonego napięcia.
Nikt nie lubi stawiać czoła wyzwaniom pod naciskiem, dlatego nadmierne oczekiwania nie wpłyną motywująco na dziecko. Sam powrót do szkoły, szczególnie przy zmianach (klasa, szkoła) będzie znaczącym czynnikiem stresogennym. Dlatego też wsparcie przez rodzica, w którego świadomości pozostanie informacja, że każdy młody człowiek rozwija się w swoim tempie, a sukcesy edukacyjne nie powinny być miernikiem jego wartości jest bardzo ważne. Okazywanie dziecku wsparcia poprzez docenianie jego starań, stosowanie pochwał za postępy, uważne słuchanie i nie lekceważenie problemów małoletniego, służenie radą pomoże mu uwierzyć w siebie, a także kierować się przekazywanymi mu wartościami. Świat dziecka nie jest bezproblemowy, rozpoczęcie edukacji, bądź jej kontynuowanie w przedszkolu, szkole podstawowej czy średniej jest pełne wewnętrznych przeżyć i bardzo ważnych dla niego spraw. Mały człowiek chce być słuchany i wspierany, a najlepszym wsparciem będzie pomoc w adaptacji. Dziecko tak jak dorosły ma swoje sprawy, troski i potrzeby, a to jak sobie z nimi radzi jest zależne od wsparcia, które otrzymuje. Potrzeba małoletniego to nie zachcianka, potrzeba to nie uzupełnianie braków, ale przede wszystkim wymóg stawiany przez organizm i psychikę, bez którego nie będzie mógł prawidłowo wzrastać. Potrzebą może być chęć przytulenia się, podzielenia własnymi przeżyciami, emocjami by je zrozumieć i zaakceptować. Potrzeby te rozpoznawane, nazywane, spełnione są bazą do prawidłowego rozwoju dziecka, pozwolą mu na otwartość wobec rodzica, a tym samym dzielenie się problemami. Jeśli rodzic będzie uważny, wrażliwy na potrzeby to pomoże to małoletniemu przejść przez proces adaptacji bez względu na jego wiek oraz okres edukacji.
Autorką artykułu jest mgr Magdalena Orzechowska-Siara, psycholog kliniczny, kurator społeczny, pedagog
