Najnowszy poradnik – Rozmowy o konfliktach i radzeniu sobie z nimi

Konflikt może wywołać w dziecku wrogość, frustrację, lęk, postawę kontry, ale może być też motorem zdobywania kompetencji interpersonalnych, z których najważniejsze to tolerancja, umiejętność negocjacji i sztuka osiągania kompromisu. I tu znaczącą rolę pełni dorosły, który w sytuacjach konfliktowych nigdy nie stosuje systemu kar, ale udziela dzieciom emocjonalnego wsparcia, rozmawia, doprowadza do rozwiązania spornej sytuacji, ucząc dzieci, jak w prawidłowy sposób kształtować stosunki międzyludzkie. Konflikt prawidłowo przeprowadzony i rozwiązany daje gwarancję pogłębienia i wzmocnienia relacji.

Od konfliktu do dobrej komunikacji

Detektory konfliktu to tzw. zachowania i postawy sprzyjające powstawaniu konfliktów. Ludzie często zachowują się w sposób, który może być powodem pojawienia się sporu. Znajomość detektorów jest przydatna w wykrywaniu konfliktów, które jeszcze się nie ujawniły. Prowadzą one do użycia prawidłowej komunikacji.

Należą do nich:

• złośliwe i ironiczne komentarze dotyczące osoby lub działań, często w formie aluzji.

Wyłapanie tych komentarzy i zatrzymanie złośliwości poprzez jasne komunikaty dezaprobaty takich działań sprawiają zniwelowanie konfliktu;

• skupienie się na błędach drugiej osoby.

Nigdy nie daje dobrych efektów. Tylko używanie wzmocnień daje dobre rezultaty i zapobiega konfliktom.

• prowokowanie impulsywnych zachowań przeciwnika.

Podsycanie emocji u strony sporu, zwłaszcza za pomocą komunikatu jest elementem konfliktu, który warto kontrolować. Zwłaszcza by wszystko nie nakręciło się zbyt mocno w spirali emocji.

• formalizm we wzajemnych kontaktach (sztywność), brak cierpliwości.

Taki sposób zachowania i mówienia do drugiej osoby nie dąży do rozładowania napięcia i porozumienia.

• brak tolerancji nawet na drobne błędy.

Brak wyrozumiałości ze strony dorosłego i reagowanie nawet na drobne błędy nie zbliża w relacji. Wręcz przeciwnie. Ważne by w komunikacji tego nie podkreślać, a mówić raczej o tym, że wszystkim się one przytrafiają, bo nie jesteśmy doskonali.

• podkreślanie różnic i odrębności we wzajemnych relacjach.

Bazowanie na różnicach i podkreślanie własnej wyższej pozycji nie przyczynia się do zakończenia sporu. Komunikowanie dziecku, że nie jest równoważnym partnerem w sporze do niczego dobrego się nie przyczyni. Oczywiście, że dziecko nie będzie partnerem dla rodzica. Podkreślanie tego w komunikacji nic nie przyniesie poza frustracją. Lepiej jest zejść do poziomu dziecka i nastawić się na szukanie rozwiązań.

• atakowanie przewidywanych (wyobrażonych) działań dziecka.

Komunikowanie dezaprobaty co do działań dziecka, zwłaszcza tych przewidywanych jest działaniem bezsensownym. Po co skupiać się na rozważaniu czegoś co nie zaistniało. Tracimy w ten sposób energię i rozważamy domniemane działania. Lepiej skupić się w rozmowie na konkretach.

• lekceważenie, niebranie pod uwagę planów i propozycji drugiej strony.

Każde lekceważenie rodzi uczucia złości i frustracji. Jeśli jest to związane jeszcze z konkretnymi komunikatami, to staje się przeszkodą prawie nie do pokonania. Warto zastanowić się czy ten sposób komunikacji ma prawo zaistnienia w sytuacji konfliktowej.

• uparte trzymanie się własnego zdania – gwałtowna jego obrona w przypadku kontrargumentacji ze strony drugiej osoby.

To bardzo częste ze strony dorosłych. Często wiąże się z krótkim zakończeniem komunikacji – NIE PYSKUJ. Dziecko często tego nie rozumie. Nie wie, gdzie jest granica pomiędzy tym czy to robi czy jeszcze nie. Najczęściej nie rozumie całej sytuacji i komunikatu dorosłego.

• brak zaufania.

Kiedy wkrada się w rozmowę informacja o braku zaufania, to trudno podjąć tu jeszcze jakieś dalsze rozmowy. Ten komunikat zamyka wszystko. Daje do zrozumienia, że już tu się nic nie może wydarzyć. Należy go unikać, bo nie prowadzi ona do rozwiązania sytuacji konfliktowej.

Przy rozwiązywaniu konfliktu i budowaniu prawidłowej komunikacji w trakcie jego trwania ważne jest, aby:

• stworzyć możliwość wysłuchania dwóch stron, pozwolić każdej z nich wypowiedzieć się do końca;
• stosować aktywne słuchanie, czyli utrzymywanie kontaktu wzrokowego do samego końca rozmowy;
• dopytywać, odzwierciedlać uczucia;
• dowartościowywać drugą osobę poprzez komunikaty typu: „To, co mówisz, jest ważne”;
• porządkować informacje, czyli stosować komunikaty typu: „Do tej pory ustaliliśmy, że…”;
• zadawać pytania: „Jak chciałbyś zakończyć ten konflikt?”;
• zachowywać neutralność i nie narzucać rozwiązania sytuacji;
• dopuszczać możliwość przeproszenia za emocje spowodowane konfliktem;
• jeżeli nie mamy już siły na podjęcie konfrontacji lub jest w nas za dużo emocji, warto zapytać: „Czy możemy z tym poczekać do jutra?”.

Poradnik powstał dzięki współpracy z Centrum Weterana Działań Poza Granicami Państwa i Fundacją Polskiej Grupy Zbrojeniowej.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zachęcamy do zamówienia poradnika na naszej stronie internetowej, pod linkiem: https://dorastajznami.org/poradniki#zamow

Materiał przygotowany na podstawie poradnika Fundacji zatytułowanego „Rozmowy o konfliktach i radzeniu sobie z nimi”.

Autorką poradnika jest Sabina Zalewska – doktor nauk społecznych, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Terapeuta, nauczyciel akademicki. Specjalizuje się w terapii krótkoterminowej skoncentrowanej na rozwiązaniu, terapii małżeńskiej, samotności, przeżywaniu żałoby, zaburzeniach zdrowia psychicznego u małoletnich oraz zaburzeniach tożsamości płciowej u młodzieży.