Zaburzenia obsesyjno–kompulsywne w skrócie OCD (ang. Obsessive – Compulsive Disorder) wg. DSM – 5 – TR to zaburzenie psychiczne, w którym pojawiają się natrętne, powtarzające się myśli (obsesje) oraz przymusowe czynności (kompulsje). Osoba z OCD doświadcza ich jako niechcianych, uciążliwych i często wstydliwych, lecz nie potrafi ich powstrzymać.
Objawy dzieli się na te doświadczane poprzez obsesje na przykład ciągłe obawy o zakażenie lub ubrudzenie się i te doświadczane przez kompulsje czyli wielokrotne mycie rąk lub dezynfekcja przedmiotu, z którym ma styczność.
Zaburzenia obsesyjno – kompulsywne wyglądają inaczej u młodzieży niż u dorosłych. Młodzież w swoich zachowaniach OCD prezentuje większą drażliwość i napięcie, potrzebę perfekcji, dłuższe wykonywanie zadań, trudności z koncentracją lub izolowanie się od rówieśników. Dolegliwości te u młodej osoby są dla niej niezrozumiałe, nieracjonalne, ale czuje potrzebę wykonania czynności celem pozbycia się odczuwalnego niepokoju. Dziecko
z zaburzeniami obsesyjno – kompulsywnymi sprawdza wykonaną przez siebie czynność kilka do kilkunastu razy, ponieważ czuje, że jeśli tego nie zrobi wydarzy się coś złego.
Nie ma jednej przyczyny powstawania OCD, literatura podaje, że na występowanie mają wpływ: czynniki biologiczne (nieprawidłowa praca neuroprzekaźników m. in.: serotoniny), genetyczne (częściej w rodzinach, gdzie już występowało u kogoś OCD), psychologiczne (nadmierna potrzeba kontroli, wysokie wymagania wobec siebie) czy środowiskowe (stres, presja szkolna, konflikty rodzinne, doświadczenia lękowe). W okresie dorastania objawy mogą się nasilać, ze względu na zachodzące przemiany fizyczne, emocjonalne i społeczne.
Młodzieży z OCD można pomóc poprzez podjęcie terapii poznawczo – behawioralnej (CBT), ale także farmakoterapii zleconą przez specjalistę psychiatrę. Objawy zaburzeń obsesyjno – kompulsywnych nie miną same. Nie wspierane i nie leczone mogą prowadzić do pogorszenia funkcjonowania w szkole, wycofania społecznego, a nawet depresji. Im wcześniej młody człowiek otrzyma odpowiednie wsparcie, tym większe prawdopodobieństwo na odzyskanie kontroli nad własnym życiem i emocjami.
Najważniejsze jest by zrozumieć, że za każdym rytuałem stoi lęk, a nie chęć zwrócenia na siebie uwagi. Dzięki odpowiedniej terapii, wsparciu rodziny i specjalistów młody człowiek z OCD może nauczyć się radzić sobie z natrętnymi myślami i odzyskać poczucie bezpieczeństwa oraz sprawczości.
Autorką artykułu jest mgr Magdalena Orzechowska-Siara, psycholog kliniczny, kurator społeczny, pedagog
