Prócz tradycyjnego podejścia do zaburzeń odżywiania (bulimia, anoreksja) istnieje podejście uwzględniające elementy uzależnienia takie jak szkodliwe, kompulsywne unikanie lub spożywanie określonych pokarmów.
Ortoreksja jest określana jako zaburzenie, które rozwija się powoli i podstępnie. Ciężko określić, w którym momencie zaczyna dominować w życiu człowieka. Powstaje poprzez stosowanie różnorodnych diet, precyzyjne planowanie codziennego jadłospisu, a następnie doprowadza do stopniowej eliminacji coraz większej liczby spożywanych produktów. Osoba zmagająca się z ortoreksją koncentruje swoją uwagę w sposób patologiczny, aby żywić się pokarmem, który uważa za zdrowy, nieskażony, czysty i wartościowy. W zaburzeniu ortoreksji myślenie o jedzeniu i planowanie posiłków zajmuje więcej czasu niż cokolwiek innego. Ważne sprawy dnia codziennego przekładane są na dalszy plan.
Ortorektycy posiadają również wewnętrzne przeświadczenie obejmujące swoją wyższość wobec osób, które stosują inne zasady odżywiania, czy uzależniają własną samoocenę od spożywanego przez siebie pokarmu.
Najczęstszymi ofiarami ortoreksji są kobiety. Natomiast dane dotyczące rozpowszechniania zjawiska ortoreksji są niejednorodne, głównie ze względu na różnice w kryteriach diagnostycznych. Jednym ze scenariuszy zachorowalności jest najpierw rezygnacja z cukrów, tłuszczy, następnie wybieranie ekologicznej żywności, żywności która zdaniem osoby chorej jest zdrowa. Zdarza się, że osoby cierpiące na ortoreksje kolekcjonują poradniki, książki dotyczące tego co jeść, a czego unikać. Bez ustanku sprawdzają także ciekawostki na temat szkodliwości poszczególnych pokarmów, by po pewnym czasie wybrać produkty, które uznają za bezpieczne dla swojego organizmu. Czasochłonne oddawanie się przygotowywanym posyłką jest na tyle ważne dla ortorektyka, że najmniejszy brak satysfakcji z przygotowanego pokarmu budzi u niego poczucie winy, a nawet myśli o wymierzeniu sobie kary.
Jedną z przyczyn powstawania zaburzenia ortoreksji jest moda na zdrowe żywienie się, która kreowana jest przez media społecznościowe, Internet. Ponadto dobiegające informacje dotyczące szkodliwości spożywanych różnorodnych produktów, które zapewne przyczyniają się do tej wieloetapowej choroby, którą również dotknięta jest psychika człowieka.
Leczenie ortoreksji wymaga podejścia interdyscyplinarnego z udziałem lekarzy, dietetyków, psychiatrów i psychologów. Istotną rolę odgrywa tu stosowanie odpowiedniej diety oraz terapii poznawczo – behawioralnej, która bywa wspierana farmakoterapią. Leczenie powinno rozpocząć się od wyrównania niedoborów składników odżywczych, witamin i mikroelementów z jednoczesnym wsparciem psychoterapeutycznym.
Zaburzenie ortoreksji staje się coraz bardziej powszechne z uwagi na dostępność masowego przekazu. Dużą popularnością cieszy się zdrowa żywność, diety, a także dążenie ludzi do prowadzenia aktywnego stylu życia. Pamiętajmy, że jedzenie powinno być przyjemnością oraz dostarczać niezbędnych składników odżywczych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Autorką artykułu jest mgr Magdalena Orzechowska-Siara, psycholog kliniczny, kurator społeczny, pedagog
