Pomoc materialna dla studentów

Pomoc materialna dla studentów – gdzie jej szukać?

Czas studiów to czas rozwoju, zdobywania ukierunkowanej wiedzy, zwiększania swojego doświadczenia, jak również budowania nowych relacji i znajomości. Jednak nie każdy student, który poczynił wiele, by dobrze zdać maturę i dostać się na wymarzoną uczelnię, jest w stanie utrzymać się (czasem bez wsparcia rodziców) w dużym mieście, przy jednoczesnym poświęceniu się nauce. Stąd warto pamiętać, że w takich przypadkach studenci mogą liczyć na różnego rodzaju stypendia i świadczenia.

Kto może otrzymać świadczenie?

Prawo do świadczeń przysługuje studentom uczelni publicznych i niepublicznych, a także uczelni i wyższych seminariów duchownych prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe, o ile ustawa lub umowa tak stanowi.
Świadczenia mogą otrzymywać studenci studiów stacjonarnych i niestacjonarnych, niezależnie od wieku, kształcący się na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz na jednolitych studiach magisterskich.
Trzeba jednak pamiętać, że uczelniane świadczenia pomocy materialnej oraz stypendium ministra za znaczące osiągnięcia nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny – niezależnie, kiedy został on uzyskany i na jakim kierunku. Prawa do tych świadczeń pozbawiona jest także osoba posiadająca tytuł zawodowy licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Wskazane obostrzenia dotyczą także tytułów zawodowych uzyskanych za granicą.

Rodzaje świadczeń

Student może ubiegać się o:
– stypendium socjalne;
– stypendium dla osób niepełnosprawnych;
– zapomogę;
– stypendium rektora;
– stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego;
– stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną;
– stypendium ministra.

Jakie wymogi trzeba spełnić, by ubiegać się o poszczególne świadczenia?

Jeśli chodzi o świadczenia przyznawane przez uczelnię, to:
Stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty ustalonej na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, czyli w roku akademickim 2024/2025 – 1570,5 zł netto.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości według szczegółowych kryteriów określonych w regulaminie świadczeń dla studentów. Uzasadnioną przyczyną podwyższenia kwoty tego stypendium mogą być np. zwiększone koszty utrzymania rodziny wynikające z odbywania studiów poza miejscem stałego zamieszkania, z choroby lub niepełnosprawności członka rodziny albo innych trudnych okoliczności życiowych.

Stypendium dla osób niepełnosprawnych może otrzymać student posiadający orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, orzeczenie o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym). Inne dokumenty, np. dokumentacja medyczna, zaświadczenie lekarskie albo dokument o niepełnosprawności wydany przez organ orzekający w innym kraju, nie stanowią podstawy przyznania tego stypendium. Stypendium dla osób niepełnosprawnych przyznawane jest niezależnie od dochodu studenta.

Stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Szczegółowe kryteria przyznawania stypendium rektora określa regulamin świadczeń dla studentów.
Ponadto ustawa gwarantuje obligatoryjne przyznanie przez uczelnię stypendium rektora, jeżeli zawnioskuje o nie student przyjęty na pierwszy rok studiów w roku złożenia egzaminu maturalnego, który jest:
– laureatem olimpiady międzynarodowej albo laureatem lub finalistą olimpiady stopnia centralnego, o których mowa w przepisach o systemie oświaty,
– medalistą co najmniej współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski w danym sporcie, o którym mowa w przepisach o sporcie.

Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentom na określonym kierunku studiów, jednak do tego limitu nie wlicza się ww. laureatów i medalistów z I roku.

Zapomogę może otrzymać student, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej. Przez trudną sytuację życiową uzasadniającą przyznanie jednorazowego wsparcia finansowego w formie zapomogi należy rozumieć ogół warunków (np. materialnych, rodzinnych, społecznych, zdrowotnych), w jakich znalazła się rodzina studenta, powodujących przejściowe problemy w spełnianiu potrzeb materialnych rodziny. Przyczynami trudnego położenia życiowego studenta mogą być w szczególności choroba, niepełnosprawność lub śmierć członka rodziny, szkody spowodowane innym zdarzeniem losowym (np. pożarem, klęską żywiołową), utrata stałego źródła dochodu, ciąża itp. Organ przyznający zapomogę ocenia na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, czy sytuacja życiowa, w jakiej znalazł się student, uzasadnia udzielenie pomocy finansowej.

Zapomoga jest świadczeniem jednorazowym. Trzeba pamiętać, że przyznanie zapomogi na podstawie danych (konkretnych) okoliczności faktycznych wyklucza możliwość ponownego przyznania zapomogi na podstawie tego samego stanu faktycznego.

Stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych i stypendium rektora są przyznawane na semestr lub na rok akademicki. Wypłacane są co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr – do 5 miesięcy. Zapomoga może być przyznana nie częściej niż 2 razy w roku akademickim.

Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala regulamin świadczeń dla studentów. Regulamin ten określa:
– wysokość świadczeń dla studentów lub sposób jej ustalania,
– szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń oraz zakwaterowania w domu studenckim i wyżywienia w stołówce studenckiej oraz sposób wypłacania świadczeń,
– sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta,
– tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej.
Uczelnia jest zobligowana do udostępnienia regulaminu świadczeń dla studentów w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) na swojej stronie podmiotowej.

Student może otrzymywać równocześnie stypendium socjalne, stypendium rektora, stypendium dla osób niepełnosprawnych lub zapomogę, o ile spełnia kryteria przewidziane dla każdego ze świadczeń, z tym że łączna miesięczna kwota stypendium socjalnego oraz stypendium rektora otrzymanych przez studenta nie może przekroczyć kwoty 3.560,6 zł (kwota ta obowiązuje od 1 stycznia 2024 r.).

Dodatkowo, student, który wykazuje się:
– znaczącymi osiągnięciami naukowymi lub artystycznymi związanymi ze studiami (np. autorstwo lub współautorstwo monografii naukowej, artykułu naukowego, znaczący udział w projekcie badawczym o wysokim poziomie innowacyjności) lub
– znaczącymi osiągnięciami sportowymi,
może otrzymać stypendium Ministra Edukacji i Nauki (na wniosek rektora uczelni).

Co więcej, stypendium może być przyznane studentowi przez jednostkę samorządu terytorialnego, np. stypendia Marszałka Województwa.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa: 1) rodzaj stypendium; 2) kryteria i sposób przyznawania stypendium; 3) maksymalną wysokość stypendium, o którą może ubiegać się student; 4) warunki wypłacania stypendium.

Stypendium za wyniki w nauce może być przyznane studentowi także przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Podmioty te mogą także przyznawać stypendium za wyniki w sporcie. Na wniosek podmiotu przyznającego stypendium minister zatwierdza zasady jego przyznawania.

Kredyt studencki

Niezależnie od innych otrzymywanych świadczeń stypendialnych, student może również ubiegać się o kredyt studencki. Przyznawany jest on na preferencyjnych warunkach i jest dostępny przez cały rok. Kredyt studencki jest udzielany przez wybrane banki komercyjne. Jego preferencyjne warunki są możliwe dzięki dopłatom z Funduszu Kredytów Studenckich finansowanym z budżetu państwa.

O kredyt studencki można ubiegać się przez cały rok. Wystarczy, że dochód na osobę w rodzinie nie przekroczy w roku ubiegania się o kredyt 4000 zł (w roku akademickim 2024/2025). Decyzja kredytowa powinna zapaść w ciągu 30 dni. O kredyt może się ubiegać student do ukończenia 30 roku życia lub doktorant, który nie skończył 35 lat. Wniosek o kredyt może składać także osoba ubiegająca się o studia, wówczas wypłata kredytu nastąpi po uzyskaniu statusu studenta. Student sam decyduje w jakiej wysokości środki chce otrzymywać z banku w czasie studiowania. Można wybrać kwotę od 400 zł do 1 000 zł miesięcznie. W trakcie pobierania kredytu student może dokonać zmiany wysokości otrzymywanych środków, dostosowując je do aktualnych potrzeb.
Rozpoczęcie spłaty następuje dopiero dwa lata od ukończenia studiów. Jest to czas na podjęcie pracy po studiach i ustabilizowanie sytuacji finansowej. W przypadku trudności ze spłatą kredytu przewidziane są narzędzia odraczające spłatę lub zmniejszające wysokość miesięcznej raty.

Jeżeli trudna sytuacja życiowa będzie uniemożliwiała spłatę kredytu, wówczas Minister może umorzyć kredyt częściowo, a szczególnych przypadkach nawet w całości.