Przejście na emeryturę to ważny moment w życiu każdego człowieka. Jest uważane za naturalne wydarzenie życiowe, które niesie za sobą pewną zmianę tożsamości i roli społecznej oraz codziennej rutyny. Emerytura uważana jest przez jednych jako wyczekiwany czas odpoczynku i realizacji własnych zainteresowań i hobby, natomiast przez drugich jako moment niepokoju, obaw, czy lęku przed zmianą. Niezależnie od nastawienia emerytura jest procesem, który wymaga psychologicznego przystosowania.
Wieloletnia praca zawodowa stanowi istotny element życia. Nadaje ona człowiekowi strukturę dnia, zapewnia poczucie przynależności, sensu, kompetencji i predyspozycji. Zmiana roli społecznej może nieść za sobą pustkę. W literaturze spotkamy się ze stwierdzeniem „syndrom pustego kalendarza”, który uważany jest jako naturalne uczucie, które pojawia się, gdy dotychczasowy rytm życia ulega radykalnej zmianie.
Przejście na emeryturę może powodować skrajne emocje m.in.: ulgę, radość, lęk, niepewność czy smutek i poczucie pustki. Każda z tych emocji będzie dotykać człowieka w zależności od poczucia nadchodzącej zmiany. Emocje te są normalne, a przejawianie ich świadczy o rozpoczynającym się procesie adaptacji do nowego etapu życia.
Z momentem przejścia na emeryturę warto odnaleźć nowy sens i cel. Aktywność czy poczucie kontroli mają ogromne znaczenie dla zdrowia psychicznego. Osoby, które utrzymują relacje społeczne, posiadają otwartość na nowe doświadczenia, chętnie uczą się nowych rzeczy i angażują w działanie zgodnie ze swoimi wartościami, lepiej znoszą ten okres, a tym samym rzadziej doświadczają obniżonego nastroju czy braku wsparcia. Warto by rozmawiać o potrzebach, granicach, planach czy obowiązkach. Pojawiające się poczucie beznadziejności, pustki lub spadku własnej wartości nie jest wymiarem przejścia na emeryturę. Wartość człowieka nie zależy od miejsca zatrudnienia, lecz od jego doświadczenia, mądrości i relacji, które buduje.
W okresie przejścia na emeryturę ważne by wspierać siebie poprzez zadbanie przede wszystkim o rytm dnia – ustalenie nowej rutyny, podjęcie aktywności fizycznej, podtrzymywanie kontaktów społecznych, rozwijanie zainteresowań, a także dbanie o swój czas. Adaptacja do nowej roli może trwać kilka miesięcy, a nawet i dłużej.
Jeśli po przejściu na emeryturę pojawi się długotrwały smutek, spadek motywacji, problemy ze snem lub wycofanie społeczne to warto skorzystać z pomocy specjalisty – psychologa. Niekiedy wystarczy kilka spotkań by powrócić do równowagi.
Autorką artykułu jest mgr Magdalena Orzechowska-Siara, psycholog kliniczny, kurator społeczny, pedagog
