Zaburzenia odżywiania stanowią znaczący problem XXI wieku w Polsce jak i na całym świecie. Zostały zaliczone do chorób cywilizacyjnych. Prowadzone badania statystyczne pokazują, że liczba przypadków zaburzeń odżywiania u młodzieży stale rośnie. Problematyka ta dotyczy przede wszystkim dziewcząt w okresie dojrzewania, lecz również coraz częściej chłopców.
Według specjalistów podłożem zaburzeń odżywiania jest m. in. tworzenie się własnych postaw żywieniowych, podatność na wpływ społeczno- kulturowy czy głód emocjonalny, który może być spowodowany brakiem rodzinnego ciepła i miłości.
Określając definicję zaburzeń odżywiania kierujemy się szkodliwością żywienia przejawiającą się niewłaściwymi zachowaniami co do ilości, sposobów, częstości jedzenia posiłków oraz postaw i towarzyszących temu emocji. Zaburzone zachowania związane z jedzeniem mają negatywny wpływ na pracę organizmu, kontakty społeczne, towarzyszące uczucia, a także całościowy rozwój młodego człowieka. Ich podłoże może być biologiczne, czyli predyspozycje genetyczne lub psychospołeczne tj. zaburzenia osobowości i wpływ środowiska.
Zaburzenia odżywiania u młodzieży są związane z okresem dojrzewania, a także zmianami zachodzącymi w ich organizmie, mogącymi się nakładać z problemami emocjonalnymi, sytuacjami trudnymi tj. relacje rodzinne, rówieśnicze, czy problemy szkolne, a także brakiem umiejętności radzenia sobie ze stresem. Zaburzenia odżywiania mogą również wynikać z chęci poprawy własnego wyglądu, a także przekonań związanych z kreowanym wizerunkiem własnej osoby – zaburzonym obrazem własnego ciała.
Wyodrębniam takie zaburzenia odżywiania jak:
- jadłowstręt psychiczny (anoreksja), charakteryzująca się pojawiającym się strachem przed przytyciem, postrzeganiem siebie jako osoby otyłej, wprowadzaniem radykalnych diet, czy pojawianiem się epizodu napadowego objadania;
- żarłoczność psychiczna (bulimia), którą charakteryzuje gwałtowne objadanie się, spożywanie przez krótki okres czasu dużej ilości jedzenia, poczucie braku kontroli nad jedzeniem, prowokacja wymiotów.
Ponadto możemy zmagać się również z niespecyficznymi formami zaburzeń żywienia jak:
- ortoreksja, czyli patologiczne koncentrowanie się na spożywaniu zdrowej żywności;
- bigoreksja Nervosa, czyli tzw. dysmorfia mięśniowa, która polega na nieprawidłowym obrazie swojego ciała i niezadowoleniu z niego pomimo wykonywanych ćwiczeń fizycznych (treningów siłowych).
Leczenie zaburzeń odżywiania jest trudne, ale możliwe. Osoby cierpiące na to zaburzenie przejawiają silny opór co do podjęcia terapii. Najlepszy efekt przynosi funkcjonalna terapia prowadzona przez zespół specjalistów, głownie z obszaru psychiatrii i psychologii. W wyborze terapii powinniśmy wziąć pod uwagę jej skuteczność, która będzie poparta badaniami.
Do najbardziej popularnych metod należą: psychoterapia dynamiczna, poznawczo – behawioralna oraz systemowa (tzw. rodzinna).
Zaburzenia odżywiania dla osoby na nią chorującej są krepujące lub zupełnie niezauważalne. Szybkie szukanie pomocy już po zauważonych pierwszych objawach we wczesnym stadium daje pomyślne rokowania. Zaburzeniom odżywiania mogą towarzyszyć zaburzenia nastroju, depresja, zburzenia lękowe, zaburzenia osobowości, a także nadużywanie substancji psychoaktywnych. Konsekwencją nie leczenia zaburzeń odżywiania prócz dolegliwości psychicznych mogą również być niedobory pokarmowe powodujące wiele chorób organicznych.
Autorką artykułu jest mgr Magdalena Orzechowska-Siara, psycholog kliniczny, kurator społeczny, pedagog
